Een machine die goed functioneert, is niet automatisch veilig. Waarom verdient machineveiligheid al tijdens het ontwerp aandacht? Hoe herken je risico’s en wat verandert er in 2027? Tijdens een kennisdeelsessie bij Protakt nam Lead Engineer Jelle zijn collega’s mee in de wereld van machineveiligheid. Met praktische handvatten, aandacht voor wet- en regelgeving en herkenbare vraagstukken uit engineering.
Bij het ontwerpen en ontwikkelen van machines draait het niet alleen om functionaliteit, prestaties en efficiëntie. Veiligheid is minstens zo belangrijk.
Machineveiligheid draait om het voorkomen van ongevallen en letsel gedurende de volledige levenscyclus van een machine. Van ontwerp en installatie tot gebruik, onderhoud en demontage. In iedere fase moet rekening worden gehouden met mogelijke risico’s voor iedereen die met of rondom de machine werkt.
De fabrikant is verantwoordelijk voor het voldoen aan de geldende veiligheidsvoorschriften. Een CE-markering verklaart dat de machine aan de relevante Europese eisen voldoet. Maar achter die markering schuilt meer dan alleen een sticker. Er gaat een zorgvuldig proces aan vooraf: van risicoanalyse en veiligheidsmaatregelen tot technische documentatie en het toepassen van de juiste normen.
Tijdens een kennisdeelsessie bij Protakt gingen onze Engineers dieper in op dit proces. Want wat komt er in de praktijk bij machineveiligheid kijken? En waar moet je als Engineer rekening mee houden?
Vanaf 20 januari 2027 wordt de Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 van toepassing. Deze vervangt de huidige Machinerichtlijn en geldt rechtstreeks in alle EU-lidstaten.
De verordening sluit beter aan op de digitalisering van machines. Onderwerpen als kunstmatige intelligentie (AI), software en cybersecurity krijgen nadrukkelijker aandacht. Denk bijvoorbeeld aan software die veiligheidsfuncties aanstuurt of machinebesturingen die beschermd moeten worden tegen ongewenste manipulatie.
Ook wijzigingen aan bestaande machines kunnen gevolgen hebben voor de veiligheid. Stel: je vervangt een robotarm door een groter en krachtiger exemplaar. Welke gevolgen heeft dit voor de machineveiligheid? Het grotere bereik of een hogere bewegingssnelheid kunnen bestaande veiligheidsvoorzieningen onvoldoende maken. Een nieuwe risicobeoordeling is dan nodig. Bij een substantiële wijziging kan zelfs een nieuwe conformiteitsbeoordeling verplicht zijn.
Een veilige machine begint met een goede risicoanalyse. Daarbij kijk je niet alleen naar de machine zelf, maar ook naar de omgeving en de mensen die ermee werken. Welke gevaren kunnen ontstaan? Hoe ernstig zijn de gevolgen? Hoe vaak wordt iemand eraan blootgesteld en kan diegene het gevaar vermijden?
Pas wanneer de risico’s duidelijk zijn, bepaal je passende maatregelen. Bij voorkeur neem je gevaren weg in het ontwerp. Waar dat niet mogelijk is, volgen bijvoorbeeld afschermingen, vergrendelingen en veiligheidsafstanden.
Het antwoord hangt af van het gebruik en de omgeving. Tijdens de sessie kwamen praktijkvoorbeelden voorbij, van robotarmen en transportbanden tot complete productielijnen. Daarbij ontstonden interessante discussies. Moet je bijvoorbeeld rekening houden met een heftruck die tegen de veiligheidsafscherming van een machine botst?
Juist dit soort vraagstukken laat zien hoe belangrijk het is om risicoanalyses met meerdere collega’s uit te voeren. Door verschillende disciplines en ervaringen samen te brengen, worden aannames kritisch getoetst en risico’s vanuit meerdere invalshoeken beoordeeld.
Machineveiligheid vraagt niet alleen om technische oplossingen, maar ook om documentatie die gemaakte keuzes onderbouwt. Denk aan tekeningen, risicobeoordelingen, toegepaste normen en gebruiksaanwijzingen. Zelfs voor een relatief kleine machine kan het opstellen van de benodigde documentatie meerdere werkdagen duren. Dat onderstreept hoeveel aandacht een zorgvuldige beoordeling vraagt.
Binnen Protakt zijn templates, normen en stappenplannen beschikbaar die Engineers hierbij ondersteunen. Zo kunnen collega’s voortbouwen op bestaande kennis en gestructureerd te werk gaan.
Wanneer veiligheidsnormen pas laat worden geraadpleegd,
kan dat leiden tot extra aanpassingen, kosten en vertraging. Zoals een machine waarbij achteraf blijkt dat de veiligheidsafstanden onvoldoende zijn of dat een afscherming anders moet worden ontworpen.
Denk daarom vanaf het eerste ontwerp na over machineveiligheid. Gebruik toepasselijke normen, betrek collega’s bij het beoordelen van risico’s en houd veiligheid gedurende het hele engineeringproces in het oog. Zo leg je de basis voor veilige machines.
Bij Protakt organiseren we periodiek kennisdeelsessies tijdens de lunch. Collega’s delen technische kennis en praktijkervaring, stellen vragen en wisselen inzichten uit. Want of je nu aan het begin van je carrière staat of al jaren ervaring hebt: er valt altijd iets nieuws te leren.
Ook werken in een omgeving waar kennis wordt gedeeld? Bekijk onze vacatures en ontdek jouw mogelijkheden bij Protakt!
Heb je vragen over machineveiligheid, risicoanalyses of CE-markering binnen jouw engineeringproject? Neem gerust contact op met Protakt. We denken graag met je mee.
Dit artikel deelt enkele inzichten uit onze kennisdeelsessie en is geen volledige juridische of technische handleiding. Raadpleeg voor specifieke situaties de actuele regelgeving en toepasselijke normen, of bespreek jouw vraagstuk met een van onze specialisten.
Over Protakt
Protakt is als ingenieursbureau gespecialiseerd in werktuigbouwkundige oplossingen. Van concept en prototype tot volledige projectbegeleiding.
Adres- en contactgegevens
Tingietersweg 30
2031 ES Haarlem
T 023-2210050
E info@protakt.nl
KVK: 70054967
Onderdeel van de AKOS Groep
Menu
Diensten
Development & Engineering
Projectsupport
Procesoptimalisatie
Analyse & Simulatie
Projectmanagement
Interim-management
Over ons
Sectoren
Projecten
Blogs
Werken bij
Vacatures
Open sollicitatie
Terugbelverzoek
